Met stip de beste

De comeback van de kleinbladige hulst

Hulst, die als wetenschappelijke naam Ilex heeft, telt circa 400 verschillende soorten. Het plantengeslacht is met name bekend geworden door de groenblijvende Ilex aquifolium die als Nederlandse naam scherpe of groene hulst heeft. Deze soort is herkenbaar aan het stekelige blad en de felrode bessen. Ilex x meserveae, de blauwe hulst, is een kruisingsvorm tussen Ilex aquifolium en Ilex rugosa en heeft een gesloten groeiwijze met blauwachtig blad. Eveneens bekend is de bladverliezende Ilex verticillata. Deze winterkale soort produceert na het vallen van het blad een overdaad aan bessen. Tegen kerstmis verkoopt vrijwel elke bloemist wel stevige takken vol met glimmend rode bessen.

Een vierde bekende hulstsoort is de groenblijvende Ilex crenata, meestal Japanse maar soms ook Chinese hulst genoemd. Deze heester met een bescheiden groei en opvallend klein blad is net als de meeste andere Ilex prima te gebruiken voor vormsnoei.

Oude publicaties

Ilex crenata is inheems op de eilanden van Japan. In Nederland is deze kleinbladige hulst een net zo veel gekweekte soort die zich ontwikkelt tot een redelijk forse heester, soms uitgroeiend tot een klein meerstammig boompje. Net als de op deze heester gelijkende en bij iedereen bekende Buxus. Ook Buxus kan zich, als hij de tijd krijgt, tot een klein meerstammig boompje ontwikkelen. In diverse arboreta zijn daar fraaie voorbeelden van te zien. Ilex crenata groeit al sinds lange tijd in onze tuinen. John Bergmans schreef in zijn in 1936 uitgebrachte boek ‘De tuin bij het huis’: Ilex crenata is een aardige heester, die opvalt door kleine glanzendgroene bladeren, welke veel op die van de Palmstruik gelijken. Overigens is dat blad tot 3 cm groot blad en is de bladrand gekarteld (crenata betekent gekarteld). A.J. Herwig beschrijft Ilex crenata al in zijn ‘Herwigs Praktische Tuin-Encyclopedie’ uit 1937. En bij de opsomming van kleine groenblijvende heesters in zijn boek ‘Ik kan tuinieren’ uit 1952 schrijft hij bij deze soort: een hulst met gekartelde bladeren, die veel schaduw kan verdragen. Elisabeth de Lestrieux tot slot beschrijft Ilex crenata in ‘Het kleine paradijs’ uit 1984 als een goede haagplant; hebt U geen zin om ‘voorzichtig’ met de snoeischaar te moeten snoeien, kies dan voor de kleinbladige Japanse hulst. Kortom, Ilex crenata is een goede haagplant die het ook op beschaduwde plaatsen goed doet. Geen van de auteurs schrijft over de witte bloemen. Enigszins logisch want die zijn klein en onopvallend en ook de kleine zwarte bessen die na de bloei verschijnen hebben niet echt sierwaarde.

Diverse cultivars

Over de cultivars van Ilex crenata werd vorige eeuw nog weinig geschreven. Toch somt de catalogus van de bekende Engelse kwekerij Hilliers & Sons uit 1971 er een negental op. Daarvan zijn de geelbladige ‘Golden Gem’, de compact groeiende ‘Stokes’ en ‘Convexa’ met zijn opvallend bolle blad de bekendste. De Dendroflora – een uitgave van de dendrologische vereniging – uit 1983 maakt melding van de vanuit de Verenigde Staten geïmporteerde nieuwkomer ‘Green Lustre’. Een breed bossig groeiende cultivar met glanzend en zeer donkergroen blad. Een heldergele cultivar kwam in 2006 op de markt onder de naam ‘Golden Rock’. De bladeren kleuren van goudgeel in het voorjaar naar heldergeel en groen gevlekt in de zomer. Bij de Zundertse vakbeurs GrootGroenPlus was in 2010 ‘Allgold’ een prijswinnaar. Kenmerkend voor deze ‘Allgold’ is de lage en brede groeiwijze en de mindere gevoeligheid voor fel zonlicht.     

Ondanks de verschillende nieuwkomers was de genoemde cultivar ‘Convexa’ tot voor enkele jaren geleden de meest bekende Japanse hulst . Hilliers omschrijft deze in 1919 vanuit de Verenigde Staten geïmporteerde cultivar als een superb low hedge. De plant is eenvoudig te herkennen aan het opmerkelijk bolle blad. ‘Convexa’ groeit breder dan hoog en zeer gesloten. De plant verdraagt snoei probleemloos en is daarom net zo eenvoudig te snoeien als Buxus. Behalve als haag leent de cultivar zich ook voor bol-, blok- en fantasievormen. Verschil met Buxus is dat de plant stugger aanvoelt omdat de twijgen houtiger zijn en niet zo makkelijk buigen. Aangezien de cultivar al lange tijd beschikbaar is en vooral rond de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw veel werd aangeplant, zijn er in Nederlandse tuinen tal van goede voorbeelden van vormsnoei te zien.

Lijkend op Buxus

Sinds een aantal jaren zijn er nieuwe selecties van Ilex crenata op de markt. Deze sterk op Buxus gelijkende selecties kunnen prima dienen als vervanger van Buxus wat een gunstige ontwikkeling is aangezien Buxus de laatste jaren op veel plaatsen te lijden heeft van schimmelziektes. Die schimmelaantastingen kunnen soms behoorlijk hardnekkig zijn en het bestrijden ervan is kostbaar. Daarom heeft men bij de bekende tuinen van Paleis Het Loo uiteindelijk besloten om alle Buxus door een cultivar van Ilex crenata te vervangen. Er is lang nagedacht over deze drastische beslissing maar alle voordelen van Ilex crenata op een rij zettend, werd de knoop toch doorgehakt.

De bedoeling bij Paleis Het Loo is dat de 27 kilometer aan buxushagen op den duur helemaal worden vervangen door hagen van Ilex crenata ‘Dark Green’®. De cultivar ‘Dark Green’® blijft laag, groeit dichtgesloten en heeft vrijwel hetzelfde uiterlijk als Buxus. Extra is de bescheiden groei, de goede winterhardheid en het feit dat de plant snoei prima verdraagt.

Ilex crenata ‘Dark Green’® is geschikt voor lage hagen maar wie geduld heeft, kan de plant ook hoog laten worden en voor forse snoeivormen en/of hagen gebruiken. Echter, de eveneens vrij nieuwe cultivar ‘Blondie’® is daar beter geschikt voor. De naam verwijst naar de lichtgroene kleur van het uitlopende voorjaarsloof waardoor de plant in de voorjaarsmaanden een frisgroene uitstraling heeft. De opgaand groeiende ‘Blondie’® maakt jaarlijks tot 40 cm lange groeischeuten. Samen met de wintergroene en winterharde eigenschap maakt dit de plant tot een perfecte haagplant waarmee manshoge hagen zijn te maken. Zo vormt ‘Blondie’® een zeer welkome afwisseling binnen de nog altijd bescheiden keuze aan wintergroene hagen.

Ilex crenata ‘Dark Green’® en ‘Blondie’® zijn al verschillende jaren verkrijgbaar en hoveniers en tuinarchitecten weten de plant inmiddels goed te vinden. De bevindingen zijn uiterst positief. Ilex crenata ‘Dark Green’® en ‘Blondie’® zijn met stip de beste!

Klik op de foto's